Fjölmennt málþing á vegum SSV um stöðu innflytjendamála

Samtök sveitarfélaga á Vesturlandi stóðu fyrir málþingi í félagsheimilinu Klifi sl. þriðjudag um málefni innflytjenda á Íslandi með yfirskriftinni “Nýir Íslendingar - öflugur mannauður.” Var ætlunin með þinghaldinu að meta stöðuna í málaflokknum og vekja athygli á þeim möguleikum sem fyrir hendi eru á Vesturlandi, en í árslok 2005 voru 690 íbúar frá 44 þjóðlöndum búsettir í landshlutanum, flestir frá Póllandi eða 46%.

Sigríður Finsen, formaður stjórnar SSV setti málþingið, bauð gesti velkomna og ræddi um málefni innflytjenda. Magnús Stefánsson, félagsmálaráðherra var þvínæst á mælendaskrá og kvaðst hann ánægður með að fá tækifæri til þess að ávarpa þingið ekki síst vegna þeirrar umræðu sem verið hefur um innflytjendamál að undanförnu. Ræddi Magnús meðal annars um stefnu stjórnvalda í málum innflytjenda og að stjórnvöld væri sökuð um að opna landið um of fyrir erlendu verkafólki og fullyrðingar þess efnis að það hefði skelfilegar afleiðingar. Á vettvangi þessum sagði Magnús að kærkomið væri að leiðrétta ýmsar ranghugmyndir um innflytjendamál sem varða nýbú þessa lands og aðbúnað þeirra. Vitnaði hann í nýlega skoðunakönnum sem gefur vísbendingar um að rúmlega helmingur landsmanna vill strangari reglur um búsetu útlendinga hér á landi. “Sú niðurstaða færir okkur heim sannindin um að enn sé verk óunnið við að uppýsa almenning um þau lög og reglur sem í gildi eru m.a. með aðild að samningum um Evrópska efnahagssvæðið,” sagði Magnús. Hann sagði íslensk stjórnvöld meðal annars hafa skuldbundið sig til þess að skapa skilyrði fyrir fulla atvinnu, bætt lífskjör og bætt starfsskilyrði innan evrópska efnahagssvæðsins. Það hefur meðal annars þá þýðingu að sérhver ríkisborgari annars aðildarríkis nýtur þeirra réttinda að ráða sig til starfa á yfirráðasvæði annars aðildarríkis með sama forgangsrétti og og ríkisborgarar þess ríkis. Magnús sagði að þessi skýra stefna íslenskra stjórnvalda um forgang ríkisborgara ríkja innan evrópska efnahagsvæðisins að innlendum vinnumarkaði hafi leitt til þess að frá september 2005 hafi útgefnum dvalar- og atvinnuleyfum til ríkisborgara ríkja utan svæðisins fækkað verulega. Sagði hann að að hann sæi fyrir sér að vinnubrögð Íslendinga hvað varðar móttöku flóttamanna verði yfirfærð og aðlögun innflytjendum almennt. Því hefur hann ákveðið að styðja við sérstök aðlögunarverkefni á tveimur stöðum á landinu í tilraunaskyni árið 2007 og 2008, en þau verða annarsvegar í Bolungarvík fyrir Vestfirði og Fjarðabyggð fyrir Austurland. Þessi verkefni felast í að tryggja að nýir Íslendingar finni að þeir séu velkomnir og fái sömu tækifæri og aðrir til að búa sér og sínum fjöldskyldum farsæla framtíð hér á landi.

Góð fræðsla er lykillinn

Elsa Arnardóttir, forstöðumaður Fjölmenningarsetursins á Ísafirði ræddi um helstu verkefni setursins, m.a. um upplýsingagjöf til innflytjenda og önnur verkefni eins og einstaklingsþjónustu, upplýsingasíma, textavarp og vefinn og hvernig best er að nýta þá miðla. Fjallaði Elsa einnig um þá framtíðarsýn að innflytjendur verði fullgildir meðlimir í íslensku þjóðfélagi.

Hrefna B Jónsdóttir, framkvæmdastjóri SSV sagði að betri fræðsla væri lykilinn að betri aðlögum útlendinga hér á landi. Sagði hún það enga tilviljun að málþingið væri haldið í Snæfellsbæ þar sem fyrstu námskeiðin hafi einmitt verið haldin og einnig að þar væru flestir innflytendur á Vesturlandi. Upplýsti Hrefna að 537 nemendur hefðu sótt námskeið fyrir útlendinga hjá Símenntunarstöðinni og þar af væru 287 búsettir í Snæfellsbæ.

Áslaug Þorvaldsdóttir, starfsmannastjóri hjá Loftorku í Borgarnesi ræddi um reynslu fyrirtækisins af innflytjendum og sagði að mjög góð reynsla væri af þeim, en af 304 sem störfuðu í fyrirtækinu í dag væru 177 útlendingar, eða 58% vinnuaflsins. Sagði Áslaug að helstu vandkvæðin með svo marga erlenda starfsmenn hefðu falist í hversu erfitt er að fá leiguhúsnæði fyrir þá alla í Borgarnesi.

Samræma upplýsingagjöf

Halldór Grönvold, aðstoðarframkvæmdastjóri ASÍ ræddi um stöðu erlendra verkamanna á Íslandi í dag en þeir hafa flykkst hingað í þúsundatali vegna þenslu og framkvæmda undanfarin ár. Sagði hann að ekki eigi að mismuna útlendingum í kjörum og að fylgja bæri í öllu íslenskum lögum um réttindi og starfskjör. Benti hann á að mikilvægt væri að kynna fyrir útlendingum þeirra félagslegu réttindi og liðsinna þeim með tilstilli vinnumiðlunar og fleiri aðila sem að samskiptum við þá koma. Sagði Halldór að stærstu vandamálið sem upp kæmu væri hjá íslenskum og erlendum ráðningarskrifstofum, eða svokölluðum starfsmannaleigum. Almennt stæðu íslensku starfsmannaleigurnar sig þó vel í starfi sínu. Sagði hann að samræma þyrfti alla upplýsingagjöf til einstaklinga og ekki síður fyrirtækja til að öll hagsmunamál sem snerta erlenda starfsmenn hér á landi og vinnuveitendur þeirra yrðu í lagi.

Þurfum góðan kynningarbækling

Kristinn Jónasson, bæjarstjóri í Snæfellsbæ ræddi um hvernig sveitarstjórnir tækju á móti innflytjendum. Þeirri spurningu væri ekki hægt að svara í fáum orðum og sagði Kristinn að ekki væri hægt að gefa einhlítt svar því þróun í málefnum innflytjenda hefði verið mjög ör á síðustu árum. Sagði hann að hér áður fyrr hafi flestir innflytjendur komið á haustin til þess að vinna í fiski og því hafi lítið farið fyrir þessu góða fólki í upphafi. Síðan eins og gerist og gengur hafi þetta fólk farið að draga sig saman og stofna hér fjölskyldur og eitt leitt af öðru. “Í dag er þetta þannig að innflytjendur eru að koma allan ársins hring til vinnu í ýmsum atvinnugreinum. Engin fullmótuð stefna er til hjá sveitarfélögum um móttöku á innflytjendum þegar þeir setjast að hér á landi. Upp hafa komið vandamál er varða t.d. skólagöngu barna þar sem foreldrar eða börn hafa ekki verið komin með dvalarleyfi. Hinsvegar höfum við í Snæfellsbæ sýnt þessu þolinmæði. Í grunnskólanum höfum við verið að veita kennslu í móðurmáli þeirra barna sem fjölmennust eru, eins og í pólsku og ensku. Ég er þeirrar skoðunar að frumforsenda þess að fólk sem ætlar sér að búa á Íslandi nái góðum tökum á íslenskri tungu er að búinn verði til kynningarbæklingur á nokkrum tungumálum um sveitarfélagið og þá þjónustu sem hægt er að fá. Þannig eiga innflytjendur betur og fyrr að átta sig á umhverfi því sem þeir eru komnir í og skynsamlegast er að fara í þessa vinnu með atvinnurekendum og jafnvel SSV,” sagði Kristinn.

Gaman að geta kennt þetta erfiða mál

Síðust á mælendaskrá málþingsins var Monika Cecylia túlkur, en hún kemur frá Póllandi. Hún kom fyrst til landsins árið 1995 og kvaðst hún muna vel eftir því að veðrið var mjög vont og snjór var yfir öllu. “Ég svaf ekkert fyrstu nóttina sem ég var hér á landi því mér fannst húsið vera að detta í sundur, en það var fljótt að lagast, veðrið og allt leit betur út strax morguninn eftir,” sagði Monika. Hér á landi sagði hún að vindurinn færi mest í taugarnar á sér og auðvitað saknaði hún heimahaganna. “Mér fannst fólkið taka sér vel þegar ég kom til Íslands og eru flestir Íslendingar hjálpsamir og vingjarnlegir. Fólk hafði strax áhuga á að kenna mér móðurmálið,” sagði hún. Monika var fljót að læra íslensku og í dag er hún að kenna málið hjá Símenntunarstöðinni á Vesturlandi og vinnur hún einnig sem túlkur fyrir ýmis fyrirtæki þegar þess þarf með. “Ég er ánægð að geta kennt fólki þetta erfiða tungumál, sem íslenskan er,” sagði hún að lokum.

Að loknum framsöguerindum tóku við umræður um stöðu innflytjenda og voru margar fyrirspurnir frá gestum sem fjölmenntu á málþing SSV í Klifi.